Máy bẻ đai CHIHO – Đai chữ H là dạng đai thép định hình dùng để cố định và liên kết các thanh thép dọc trong lồng thép, thường thấy ở cột bê tông cốt thép, cấu kiện đúc sẵn và một số cấu kiện có tiết diện đặc biệt. Công dụng chính của nó là khóa những thanh thép dọc mà vòng đai kín bên ngoài không giữ được, qua đó giữ đúng vị trí thép, tăng ổn định lồng thép và bó chặt bê tông lõi.
Đai chữ H dùng để làm gì?
1. Giữ cố định thép dọc của cột, hạn chế xê dịch khi đổ bê tông
Vòng đai kín bên ngoài chỉ ôm chắc bốn thanh thép ở góc. Những thanh dọc nằm giữa cạnh cột gần như không có điểm tựa: chỉ cần công nhân đi lại trên sàn thép hoặc đầm dùi chạm vào là thanh bị đẩy lệch, làm sai lớp bê tông bảo vệ và sai vị trí so với bản vẽ.
Đai chữ H móc trực tiếp vào những thanh đó, khóa chúng vào hệ đai chung. Sau khi buộc xong, cả bó thép dọc trở thành một khối, không còn thanh nào “tự do” trong tiết diện.
2. Tăng khả năng ổn định của lồng thép
Lồng thép cột càng nhiều thanh dọc thì càng mềm theo phương ngang — cẩu lên là méo, dựng lên là nghiêng. Đai chữ H nối hai mặt đối diện của lồng lại với nhau, biến tiết diện rỗng thành tiết diện có giằng.
Tác dụng này thấy rõ nhất với lồng thép cao phải cẩu lắp và lồng thép cột tầng hầm, nơi chiều cao thông thủy lớn mà chưa có sàn giữ ngang.
3. Khống chế biến dạng, giữ bê tông lõi trong vùng được đai bao quanh
Khi cột chịu nén lớn, bê tông có xu hướng nở ngang rồi tách vỡ. Phần bê tông nằm bên trong vùng được cốt đai bao quanh bị kiềm chế nở hông, nhờ đó chịu được ứng suất cao hơn và biến dạng dẻo hơn trước khi phá hoại.
Điểm mấu chốt là vùng bó có hiệu quả phụ thuộc vào số điểm neo đai vào thép dọc, không phải vào chu vi vòng đai. Một cột chỉ có đai kín thì vùng bó thu về mấy vòm cong nhỏ ở bốn góc. Bổ sung đai chữ H, mỗi thanh dọc trở thành một điểm tựa mới, diện tích bê tông thực sự được bó tăng lên đáng kể.
4. Chống thép dọc mất ổn định cục bộ
Thanh thép dọc chịu nén hoạt động như một thanh mảnh. Chiều dài tính toán của nó chính là khoảng cách giữa hai điểm được giữ ngang — tức khoảng cách các lớp đai có móc vào thanh đó. Đai càng thưa, thanh càng dễ cong oằn đẩy bung lớp bê tông bảo vệ.
Với các thanh nằm giữa cạnh, nếu không có đai chữ H thì trên suốt chiều cao cột chúng không được giữ ngang ở đâu cả. Đai chữ H rút chiều dài tự do đó xuống đúng bằng bước đai thiết kế.
5. Tạo lồng thép nhanh và đồng đều cho cấu kiện đúc sẵn
Trong cột lắp ghép, cọc vuông và dầm đúc sẵn, lồng thép được sản xuất hàng loạt theo cùng một bản vẽ. Đai chữ H bẻ sẵn theo kích thước cố định cho phép ráp lồng theo dây chuyền: đặt đai, luồn thép dọc, buộc — không phải đo lại từng cái.
Đây cũng là lý do các nhà máy cấu kiện ưu tiên bẻ đai bằng máy: dung sai lặp lại giữa hàng trăm lồng giống nhau là thứ bẻ tay rất khó giữ.
Vì sao móc đai phải bẻ 135°?
Cả năm công dụng trên chỉ có giá trị khi móc đai còn bám vào bê tông. Móc 90° nằm sát mặt ngoài, khi lớp bê tông bảo vệ nứt vỡ — đúng lúc cột chịu tải lớn — móc bung ra và đai mất tác dụng. Móc 135° quặp sâu vào lõi bê tông nên vẫn neo được. Chiều dài móc phổ biến lấy bằng 10d (d là đường kính thép đai) và không nhỏ hơn 75 mm.
Ứng dụng đai thép chữ H trong xây dựng
Cột bê tông cốt thép đổ tại chỗ. Ứng dụng phổ biến nhất. TCVN 5574:2018 (điều 10.3.4.5) yêu cầu bố trí cốt đai sao cho cứ cách một thanh cốt dọc lại có một vị trí uốn của đai, và khoảng cách giữa các vị trí uốn theo bề rộng mặt bên không vượt quá 400 mm. Cột 300×300 với 4 thanh dọc thì một đai kín là đủ. Cột 400×600 với 8–10 thanh dọc thì bắt buộc phải có đai phụ hoặc đai chữ H, nếu không hồ sơ nghiệm thu sẽ không đạt.
Cấu kiện bê tông đúc sẵn. Cột lắp ghép, cọc vuông, dầm đúc sẵn đều dùng lồng thép sản xuất theo lô. Đai chữ H bẻ máy giữ được dung sai ổn định giữa hàng trăm lồng giống nhau.
Tiết diện đặc biệt. Cột chữ T, chữ L ở góc nhà, cột chữ H, vách biên, cột dẹt tỷ lệ cạnh lớn — những tiết diện này không bó được bằng một vòng đai chữ nhật. Giải pháp thường dùng là đai kín bao ngoài kết hợp các đai chữ H chia tiết diện thành từng ô bó riêng.
Vùng tới hạn của công trình thiết kế kháng chấn. Ở chân cột và đầu cột — nơi hình thành khớp dẻo — yêu cầu bó bê tông khắt khe hơn hẳn. TCVN 9386 quy định móc đai 135°, đường kính đai tối thiểu 6 mm và khoảng cách đai trong vùng tới hạn lấy theo giá trị nhỏ nhất trong ba trị số: một nửa bề rộng lõi bê tông, 175 mm, và 8 lần đường kính thép dọc. Đai chữ H là chi tiết thường xuyên phải bổ sung để đáp ứng nhóm yêu cầu này.
Quy cách gia công đai chữ H
| Thông số | Quy định tham chiếu |
|---|---|
| Đường kính đai | ≥ 6 mm và ≥ 0,25 lần đường kính thép dọc lớn nhất (TCVN 5574:2018, đ.10.3.4.2) |
| Khoảng cách đai (cột thường) | ≤ 12 lần đường kính thép dọc và ≤ 300 mm (đ.10.3.4.4) |
| Khi hàm lượng thép dọc > 1,5% | Khoảng cách rút xuống ≤ 150 mm |
| Khoảng cách giữa các vị trí uốn đai | ≤ 400 mm theo bề rộng mặt bên (đ.10.3.4.5) |
| Góc móc | 135° cho dầm, cột và mọi cấu kiện kháng chấn |
| Chiều dài móc | 10d, tối thiểu 75 mm |
| Gia tăng chiều dài khai triển | +2d cho mỗi góc bẻ 90°, +3d cho góc 135° |
Dòng cuối bảng là thứ hay bị bỏ qua khi tính khối lượng phôi. Đai chữ H có nhiều góc bẻ hơn đai chữ nhật thường; cắt phôi theo chu vi hình học mà quên cộng phần gia tăng thì đai bẻ ra sẽ hụt móc.
Bẻ đai chữ H: thủ công hay bằng máy?
Bẻ tay trên bàn bẻ đai vẫn phổ biến ở công trình nhỏ. Điểm yếu của cách làm này nằm ở độ lặp lại: kích thước khoang lệch nhau giữa các đai, góc móc khó giữ đúng 135° qua hàng trăm chi tiết, năng suất phụ thuộc hoàn toàn vào tay nghề thợ. Với đai chữ H — vốn nhiều góc bẻ hơn — sai số tích lũy càng rõ.
Máy bẻ đai CNC servo xử lý bằng cách nạp chương trình một lần rồi chạy lặp. Các dòng máy bẻ đai của Chiho như CH-12 (thép Ø6–12 mm) hay CH-10 chạy được hơn 40 kiểu đai khác nhau, gồm đai chữ nhật, đai tam giác, đai chữ H và các dạng định hình theo bản vẽ. Đổi kiểu đai chỉ cần đổi chương trình, không phải chỉnh cữ cơ khí.
MÁY BẺ ĐAI SẮT TỰ ĐỘNG CHIHO CNC SERVO
Mã sản phẩm: CH-10
Trọng lượng: 390 kg
Chiều cao: 1600 mm
Chiều rộng: 650 mm
Chiều dài: 2000 mm
Loại sản phẩm: Phi 6, 8, 10 xoắn (gai)
Kiểu đai: Hơn 50 kiểu đai, lớn nhất (800-400) mm hoặc theo yêu cầu
Năng suất: 2.7 - 3.5 tấn sắt / ngày
Công suất động cơ: 3 Động cơ Servo 2.6Kw
Vận tốc máy: 22 - 25 Đai/phút (Đai 150x150mm)
Động cơ: CNC SERVO, Do CHIHO tự sản xuất
Nguồn diện: 1 pha Dân dụng 220V
Hệ thống tủ điện: Board mạch phần mềm độc quyền CHIHO
Khi chọn máy, nên mở bản vẽ cấu kiện đang làm ra đối chiếu trước: dải đường kính thép máy bẻ được có phủ hết thép đai trong hồ sơ không, kích thước khoang lớn nhất có đủ cho tiết diện cột lớn nhất không, và máy có lưu được chương trình cho những kiểu đai dùng đi dùng lại hay
Câu hỏi thường gặp
Đai chữ H có bắt buộc không?
Không có quy định bắt buộc riêng cho “đai chữ H”. Bắt buộc là yêu cầu về vị trí uốn đai và khoảng cách giữa chúng theo TCVN 5574:2018. Đai chữ H là một trong các giải pháp cấu tạo để đáp ứng yêu cầu đó; nhà thiết kế cũng có thể dùng đai phụ chữ nhật nhỏ hoặc đai chồng.
Đai chữ H và đai phụ khác nhau thế nào?
Đai phụ là khái niệm rộng, chỉ mọi đai bổ sung ngoài đai kín chính. Đai chữ H là một dạng hình học cụ thể của đai phụ.
Đai chữ H có phải là thép hình chữ H không?
Không. Thép hình chữ H (H-beam) là thép cán nóng dạng thanh dài dùng làm cột, dầm trong kết cấu thép, quy cách H100–H400. Đai chữ H là chi tiết thép tròn bẻ nguội, đường kính 6–10 mm, nằm bên trong bê tông. Khi đặt hàng nên ghi rõ “đai thép chữ H” để tránh nhầm với vật tư thép hình.
Đường kính đai chữ H lấy bằng bao nhiêu?
Lấy theo đai chính của cấu kiện, tối thiểu 6 mm và không nhỏ hơn 1/4 đường kính thanh thép dọc lớn nhất. Cột dùng thép dọc D25 thì đai phải từ Ø8 trở lên.
Một cột cần bao nhiêu đai chữ H?
Phụ thuộc số thanh thép dọc và bề rộng tiết diện. Cách kiểm tra nhanh: rà theo từng cạnh cột, nếu có thanh thép dọc nào không nằm tại vị trí uốn của đai và cũng không được móc nào giữ, chỗ đó cần bổ sung